Problemy finansowe samorządów położonych na pograniczu polsko-niemieckim i polsko-czeskim były tematem posiedzenia senackiej Komisji Edukacji. W obradach uczestniczył Starosta Lubański Zbigniew Zjawin, który wspólnie z samorządowcami z powiatu zgorzeleckiego zwrócił uwagę na wielomilionowe ubytki w dochodach podatkowych oraz rosnące koszty utrzymania oświaty.
W posiedzeniu Komisji Edukacji Senatu RP w Warszawie uczestniczyła delegacja samorządowców z pogranicza polsko-niemieckiego i polsko-czeskiego. Powiat Lubański reprezentował Starosta Zbigniew Zjawin. W skład delegacji weszli również Starosta Zgorzelecki Artur Bieliński, Burmistrz Zgorzelca Rafał Gronicz oraz Zastępca Wójta Gminy Zgorzelec Paweł Tomczyk. Wszyscy są także zaangażowani w działalność Komitetu Transformacji Subregionu Turów.
Samorządowcy uczestniczyli w posiedzeniu na zaproszenie senatora Waldemara Witkowskiego. Głównym tematem rozmów były problemy związane z finansowaniem oświaty oraz utratą dochodów z podatku PIT przez samorządy przygraniczne.
Problem dotyczy mieszkańców, którzy na co dzień mieszkają w Polsce, ale pracują na terenie Niemiec lub Czech, gdzie odprowadzają podatek dochodowy. Jednocześnie korzystają z infrastruktury i usług publicznych finansowanych przez polskie samorządy, w tym szkół, dróg i obiektów użyteczności publicznej.
Zgodnie z obowiązującymi umowami o unikaniu podwójnego opodatkowania dochody z pracy wykonywanej za granicą są co do zasady opodatkowane w państwie zatrudnienia, z uwzględnieniem wyjątków przewidzianych w tych umowach. W rezultacie samorządy przygraniczne nie uzyskują części dochodów podatkowych, które mogłyby zasilać ich budżety.
Według szacunków przedstawionych przez samorządowców Powiat Lubański wraz z gminami może tracić z tego tytułu blisko 15 mln zł rocznie, natomiast w przypadku Powiatu Zgorzeleckiego i jego gmin kwota ta może sięgać nawet 60 mln zł.
– Samorządy nadgraniczne tracą każdego roku miliony złotych, których nikt nam nie rekompensuje. Tymczasem mieszkańcy pracujący za granicą korzystają z tych samych usług publicznych co pozostali. Musimy zapewnić im odpowiednią infrastrukturę, edukację i bezpieczeństwo, ale nasze możliwości finansowe są coraz bardziej ograniczone – podkreśla Starosta Lubański Zbigniew Zjawin.
Podczas posiedzenia szczególną uwagę poświęcono wydatkom na edukację, które stanowią znaczące obciążenie dla budżetów samorządowych.
Jak wskazał Starosta Lubański, Gmina Miejska Lubań przeznacza na utrzymanie oświaty dodatkowo od 15 do 18 mln zł rocznie. Oznacza to, że środki przekazywane przez państwo pokrywają około 44 proc. kosztów, natomiast pozostałe 56 proc. finansowane jest z budżetu miasta.
Również Powiat Lubański każdego roku przeznacza około 6 mln zł ze środków własnych na funkcjonowanie prowadzonych przez siebie szkół.
– To ogromne kwoty, które musimy zabezpieczać w naszych budżetach. A przecież oświata nie jest jedynym zadaniem samorządów. Mieszkańcy oczekują również budowy i remontów dróg, modernizacji budynków użyteczności publicznej oraz kolejnych inwestycji poprawiających jakość życia. Bez odpowiednich dochodów coraz trudniej będzie sprostać tym oczekiwaniom – zaznacza Zbigniew Zjawin.
Przedstawiciele powiatów lubańskiego i zgorzeleckiego postulują wypracowanie mechanizmu rekompensującego samorządom przygranicznym utracone dochody podatkowe. Ich zdaniem rozwiązanie powinno powstać na szczeblu rządowym, we współpracy z władzami Niemiec i Czech.
Samorządowcy wskazują przy tym na rozwiązania funkcjonujące w innych państwach Europy Zachodniej, gdzie stosowane są mechanizmy rozliczeń związanych z transgranicznym zatrudnieniem.
– Tracimy miliony złotych, dlatego konkretne rozwiązania są potrzebne jak najszybciej. W mojej ocenie rząd powinien stworzyć mechanizm rekompensowania tych ubytków, oparty na danych pochodzących z polskich urzędów skarbowych. Bez systemowego wsparcia samorządy przygraniczne mogą nie być w stanie udźwignąć rosnących kosztów realizacji swoich zadań – podkreśla Starosta Lubański.
Przedstawiciele senackiej Komisji Edukacji zapowiedzieli skierowanie oficjalnego stanowiska do Ministerstwa Finansów oraz Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Dokument ma zawierać postulat rozpoczęcia rozmów ze stroną niemiecką i czeską, a także przeanalizowania możliwości zwiększenia udziału samorządów przygranicznych w dochodach podatkowych.
Obecna na posiedzeniu przedstawicielka Ministerstwa Finansów Joanna Górska-Krysiak zwróciła uwagę, że renegocjacja umów międzynarodowych jest procesem złożonym i długotrwałym, wymagającym porozumienia obu stron. Jednocześnie zadeklarowała podjęcie działań zmierzających do możliwie szybkiego przeanalizowania zgłoszonego problemu.
Samorządowcy nie zamierzają poprzestawać na wystąpieniu przed senacką komisją. Przedstawiciele Komitetu Transformacji Subregionu Turów planują kolejne spotkanie, tym razem w Ministerstwie Finansów, podczas którego poruszone zostaną zarówno kwestie rekompensat podatkowych, jak i transformacji energetycznej regionu.
– Planujemy kolejne rozmowy w Ministerstwie Finansów jeszcze przed końcem tego roku. Liczymy również, że naszą inicjatywę poprą samorządy z innych powiatów przygranicznych w Polsce. Jest to problem, który wymaga wspólnego działania i rozwiązań na szczeblu krajowym – podsumowuje Starosta Lubański Zbigniew Zjawin.
Posiedzenie senackiej Komisji Edukacji było okazją do przedstawienia problemów finansowych samorządów przygranicznych na forum parlamentarnym. Zapowiedziane wystąpienia do ministerstw oraz kolejne rozmowy mają stanowić następny etap działań zmierzających do wypracowania systemowych rozwiązań.
Powiat lubański